خونریزی لثه و دندان در کودکان: علت و درمان

آیا تابه حال متوجه خونریزی لثه در کودک خود شده‌اید؟ اگر جواب مثبت است دلایل متعددی می‌تواند برای آن وجود داشته باشد اما مهم‌ترین آن بیماری لثه است. خونریزی لثه یکی از علائم شایع بیماری‌های لثه می‌باشد. خونریزی لثه اغلب در اثر عدم حذف مناسب پلاک از روی دندان‌ها در محل خط لثه است که منجر به التهاب لثه‌ها می‌گردد. هرچند خونریزی لثه ها ممکن است مرتبط با بیماری‌های جدی مانند سرطان خون و اختلال در انعقاد و پلاکت خون نیز باشد. در این شرایط معمولاً هر جایی از بدن به راحتی دچار خونریزی یا کبودی می‌شود. در ادامه برخی از دلایل شایع، عوامل خطر و روش‌های درمان خونریزی لثه و زمان مراجعه به دندانپزشک ارائه خواهد شد.

دلایل

آسیب‌دیدگی

خونریزی لثه ممکن است در اثر آسیب‌دیدگی یا ترومای ناشی از ضربه، تمیز کردن لای دندان‌ها، اجسام خارجی، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن بطور نامناسب ایجاد شود. آسیب‌دیدگی همچنین ممکن است در اثر تحریک ناشی از اسیدها و مواد شیمیایی موجود در مواد غذایی، نوشیدنی‌ها، داروها، سفیدکننده‌های دندان و خوشبوکننده‌های دهان رخ دهد.

بیماری لثهlase2

 

اگر فرزندتان لثه‌هایی دارد که به راحتی دچار خونریزی می‌شوند یا قرمز، متورم و حساس هستند، در این صورت احتمالاً دچار بیماری لثه است. بیماری لثه می‌تواند در اثر عوامل متعددی ایجاد شود اما اغلب مرتبط با بهداشت ضعیف دهان و دندان می‌باشد. بیماری لثه دارای دو مرحله‌ی زیر است:

  • التهاب لثه : یکی از دلایل اصلی خونریزی لثه تشکیل پلاک بر روی خط لثه است. این امر موجب التهاب و ورم لثه‌ها می‌گردد.
  • پریودنتیت : پلاک‌ها به تدریج سخت شده و تبدیل به جرم می‌گردند. این امر سبب خونریزی بیشتر شده و می‌تواند منجر به نوع پیشرفته‌تری از بیماری لثه‌ها و استخوان‌ها شود که پریودنتیت نامیده می‌شود.

مسواک جدید

lase3

مسواک جدید با موهای سفت گاهی اوقات می‌تواند موجب خونریزی لثه‌ها شود. اگر به تازگی برای کودک خود مسواک جدیدی گرفته‌اید، موهای آن و میزان سفت بودن آنها را کنترل کنید. همیشه باید برای فرزند خود مسواک نرم بگیرید زیرا این مسواک‌ها مانند مسواک سفت دندان‌ها را تمیز کرده در حالیکه فشار زیادی بر لثه‌ها و دندان‌ها وارد نمی‌کنند. علاوه بر این، مطمئن شوید که فرزندتان با فشار زیادی دندان‌های خود را مسواک نمی‌زند زیرا می‌تواند موجب خونریزی و آسیب به لثه‌های حساس شود.

نخ دندان کشیدن

lase4

اگر کودک به تازگی شروع به استفاده از نخ دندان کرده است، احتمالاً خونریزی جزئی وجود خواهد داشت. این امر به این دلیل است که شکاف‌های عمیق در لثه‌ها به شدت حساس بوده و با تغییر نحوه‌ی نخ دندان کشیدن به راحتی آسیب می‌بینند. خونریزی لثه‌ها در اثر خونریزی معمولاً در کمتر از یک هفته برطرف می‌شود. اگر فرزندتان به مدت بیشتر از یک هفته پس از شروع نخ دندان کشیدن، همچنان دچار خونریزی لثه باشد، وی را نزد یک دندانپزشک ببرید زیرا ممکن است نشان‌دهنده‌ی یک مشکل جدی‌تر باشد که نیازمند درمان است.

اختلالات خونی

خونریزی لثه همچنین می‌تواند در اثر وجود اختلالاتی در خون مانند اختلالات انعقاد خون و خونریزی، هموفیلی، سرطان خون و کاهش عامل انعقادی در خون رخ دهد.

اختلالات سیستمیک

خونریزی لثه ممکن است در اثر اختلالات سیستمیکی خاص مانند اختلالات کبدی، کلیوی و قلبی، بیماری‌های عروقی و دیابت نیز ایجاد شود.

داروها و درمان‌ها

lase5

خونریزی لثه همچنین می‌تواند ناشی از عوارض جانبی برخی داروها مانند رقیق‌کننده‌های خون (آسپرین و هپارین) و داروهای ضد درد باشد. شیمی درمانی و پرتودرمانی نیز ممکن است منجر به خونریزی لثه شود.

سایر دلایل 

خونریزی لثه‌ها همچنین ممکن است ناشی از دلایل زیر باشد:

  • عفونت دندان
  • عفونت لثه‌ها
  • اسکوروی
  • کمبود ویتامین کا

عوامل خطر


سابقه‌ی خانوادگی

بسیاری از کودکان بطور ژنتیکی استعداد ابتلا به بیماری‌های لثه را دارند. آزمایش ژنتیک می‌تواند برای تشخیص زودهنگام چنین مشکلی پیش از بروز علائم بیماری‌های لثه انجام شود. با این کار می‌توان از طریق اقدامات پیشگیرانه به حفظ دندان‌ها در وضعیت خوب کمک کرد.

رژیم غذایی نامتعادل

مصرف رژیم غذایی که فاقد مواد مغذی ضروری است می‌تواند موجب تضعیف سیستم ایمنی بدن شده و توانایی بدن کودک برای مقابله با عفونت‌ها را مختل کند. از آنجایی که بیماری‌های پریودنتال (بیماری بافت‌های نگهدارنده دندان‌ها) اغلب با یک عفونت شروع می‌شوند، رژیم غذایی ضعیف می‌تواند موجب تشدید بیماری شود. علاوه بر این، در کودکان چاق احتمال ابتلا به بیماری‌های پریودنتال بیشتر است.

علائمی که ممکن است همراه با خونریزی لثه ظاهر شوند


خونریزی لثه ممکن است همراه با علائم دیگری باشد که بر ناحیه‌ی لثه تاثیر می‌گذارند از جمله:

  • بوی بد دهان
  • رنگ قرمز روشن یا قرمز مایل به صورتی لثه‌ها
  • حساسیت لثه‌ها به لمس
  • لق شدن یا افتادن دندان‌ها
  • درد یا زخم در دهان
  • مشکل در استفاده از ابزار ارتودنسی
  • پس رفتن لثه‌ها
  • التهاب لثه‌ها

علائمی که ممکن است نشان‌دهنده‌ی یک مشکل جدی باشند

در برخی موارد، خونریزی لثه ممکن است همراه با علائم دیگری باشد که نشان‌دهنده‌ی یک بیماری جدی هستند و باید بلافاصله مورد بررسی قرار گیرد. علائم جدی که ممکن است کودک در کنار خونریزی لثه داشته باشد عبارتند از:

  • خونریزی در هر جای دیگری از بدن
  • غش کردن یا تغییر در سطح هوشیاری یا بی‌حالی
  • تب بالا
  • افتادن دندان‌ها

درمان خونریزی لثه


جرمگیری دندان

lase6

در صورت ابتلای کودک به نوع خفیف التهاب لثه، می‌توان آن را با جرمگیری حرفه‌ای و رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان درمان کرد. اما درمان بیماری لثه برای کودکان در صورتی که وضعیت بدتر شود ممکن است ضروری باشد که این درمان شامل جرمگیری، شست‌شوی دهان، مصرف آنتی‌بیوتیک یا سایر داروها خواهد بود.

مسواک زدن ملایم دندان‌ها

lase7

مطمئن شوید که فرزندتان دندان‌های خود را بصورت صحیح مسواک می‌زند. برخی کودکان دندان‌های خود را با فشار زیاد یا بصورت غلط مسواک می‌زنند که می‌تواند موجب آسیب‌دیدگی لثه‌ها شده و آنها را مستعد ابتلا به عفونت کند.

استفاده منظم از نخ دندان

lase8

برای پیشگیری از بروز مشکلات لثه، به فرزندتان یادآوری کنید که استفاده‌ی منظم از نخ دندان بسیار مهم است. نخ دندان کشیدن تنها چند دقیقه طول می‌کشد.

داشتن رژیم غذایی متعادل

داشتن یک رژیم غذایی متعادل که غنی از ویتامین ث و کلسیم است می‌تواند روشی موثر برای کاهش خطر بروز بیماری‌های لثه باشد.

نوشیدن آب زیادlase9

فرزند خود را به نوشیدن مقدار زیادی آب بویژه پس از خوردن هر چیزی عادت دهید. این امر موجب می‌شود که ذرات غذا به دندان‌ها نچسبند و از تشکیل پلاک دندان جلوگیری می‌شود.

مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین ث

lase10

خوردن میوه‌های سرشار از میتامین ث از بروز مشکلات لثه مانند التهاب لثه جلوگیری می‌کند. میوه‌های غنی از ویتامین ث عبارتند از پرتقال، لیمو و غیره. همچنین می‌توانید به فرزند خود مکمل‌های ویتامین ث دهید. مصرف سبزیجات خام برای تامین مواد مغذی مورد نیاز بدن نیز بسیار موثر است. علاوه بر این، جویدن سبزیجات خام به بهبود گردش خون در لثه‌ها کمک کرده و از خونریزی لثه پیشگیری می‌کند.

غرغره کردن آب نمک

غرغره کردن آب نمک یکی از ساده‌ترین درمان‌های خانگی است که می‌توان برای جلوگیری از خونریزی لثه انجام داد.

 

چه زمانی باید به دنبال کمک‌های پزشکی بود


در شرایط زیر باید برای اقدامات پزشکی به دندانپزشک مراجعه کرد:

  • کودک دارای خونریزی مزمن لثه باشد.
  • خونریزی لثه حتی پس از درمان نیز ادامه پیدا کند.

وجود سایر علائم و نشانه‌های غیر قابل توضیح در کنار خونریزی لثه.

what a space maintainer spacer is and why your child might need one

فضانگهدار: اگر دندان شیری کودک زوتر بیفتد چه میشود

زمانی که دندانی می افتد و یا کنده میشود، دندانهای دو طرف آن شروع به حرکت به سمت فضای خالی و به سمت یکدیگر میکنند تا جای آن را پر کنند.

گاهی اوقات این ویژگی خوبی به حساب می آید مثلا زمانی که ارتودنتیست باید یک دندان را بکشد تا مشکل کراودینگ (شلوغی و بهم ریختگی دندانها) را حل کند از این ویژگی استفاده میکند. پس از این که دندان کشیده شد، دندانهای مجاور به سمت فضای خالی حرکت میکنند و از حالت کجی که پیشتر داشتند در آمده و صاف میشوند بنابراین مشکل کجی دندانها برطرف میگردد.

اما در شرایط دیگر این حرکت به سمت فضای خالی میتواند منجر به مشکلات ارتودنسی و دندانپزشکی شود. فرض کنید کودکی که دندانهای شیری دارد، دندان مولر دومش (دومین دندان از انتهای دهان) دچار کرم خوردگی شدید و گسترده شده است به طوری که دیگر نمیتوان آن را با مواد پر کننده دندان ترمیم کرد و دندان پوسیده باید کشیده شود. هنگامی که این دندان کشیده میشود، دندان مجاور آن (پشت دندان کشیده شده) دیگر در جلوی خود مانعی نمیبیند بنابراین به تدریج حرکت میکند و جای مولر دوم را پر میکند.

اما این وضعیت چه اشکالی دارد؟ فراموش نکنید که هنوز دندان مولر دائمی کودک بیرون نزده است و در زیر لثه درست در محل مولر دوم شیری، منتظر زمان مناسب است تا بیرون بزند. اگر جای خالی با دندان دیگری پر شود، دندان دائمی زیر لثه دیگر نمیتواند بیرون بزند و نهفته و یا نیمه نهفته میشود و در فک باقی می ماند. همچنین ممکن است در هنگام تلاش برای بالا آمدن، به دندانهای دیگر فشار وارد کند و مشکلاتی برای آنها ایجاد کند.

در چنین شرایطی فضا نگهدار میتواند از بروز این مشکلات جلوگیری نماید (شکل زیر).

فضا نگهدار یا اسپیسر (spacer) مانع حرکت دندانهای مجاور (و گاهی دندان مقابل) به سمت فضای خالی میشود بنابراین جا را برای رشد دندان دائمی حفظ میکند.

space maintainers

فضا نگهدار چگونه کار میکند

فضانگهدار از یک یا دو روکش و یا حلقه استیل ضد زنگ تشکیل شده است که رو یا دور دندانهای اطرافِ فضای خالی، قرار میگیرد و میله (یا سیم) مربعی شکلی به آن متصل است که فضای خالی را احاطه میکند و نمیگذارد دندانهای اطراف به سمت آن حرکت کنند. این سیم نیرویی به دندان جلویی (یا عقبی) وارد میکند که نمیگذارد به عقب (یا جلو) حرکت کند.

space maintainers h

در صورتی که فضای کافی برای رویش دندان دائمی وجود داشته باشد، از مشکلات ارتودنسی و دندانپزشکی در آینده پیشگیری میشود.

آیا در همه موارد زود افتادن دندان شیری باید فضا نگهدار استفاده شود؟

برای همه دندانهای شیری که زودتر از موعد می افتند، لازم نیست حتما از این وسیله استفاده کنید. اگر دندان دائمی خیلی زود قرار است جای خالی را پر کند نیازی به آن نیست. دندانپزشک با کمک تصویر پرتوی ایکس از دهان کودک به شما میگوید چه مدت طول میکشد تا دندان دائمی رشد کند.

همچنین معمولا در صورتی که دندانهای جلویی کودک (چهار دندان جلویی) زود بیفتند، نیازی به فضانگهدار نیست چون جای خالی در جلوی دهان به ندرت پر میشود.

دقت داشته باشید هنگامی که کودکی به صورت طبیعی (نه به خاطر پوسیدگی یا ضربه) دندان خود را از دست میدهد لازم نیست کاری برای آن انجام دهید. تنها در شرایطی که دندان کودک زودتر از حالت طبیعی افتاده یا کنده شده باشد باید جای خالی آن را با فضا نگهدار حفظ کنید.

space regainer

شکل- فضا ساز برای بازگرداندن فاصله بین دو دندان

ممکن است برای فضا نگهدار دیر شده باشد؟

خوشبختانه حتی در صورتی که مدتی پیش تر دندان کودک افتاده از ابزاری به نام فضا ساز (space regainer) استفاده میشود. فضا ساز فنری دارد که دندانها را به سمت دور شدن از هم هل میدهد تا جایی که فضای کافی برای بیرون زدن دندان دائمی باز شود. بیشتر دندانپزشکان میدانند فضا نگهدار چه زمانی لازم است و در صورت لزوم آن را به شما توصیه میکنند.